{"id":3881,"date":"2023-07-30T23:25:20","date_gmt":"2023-07-30T23:25:20","guid":{"rendered":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/?p=3881"},"modified":"2025-07-09T18:19:47","modified_gmt":"2025-07-09T18:19:47","slug":"tarnow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/tarnow\/","title":{"rendered":"TARN\u00d3W"},"content":{"rendered":"\r\n
\r\n
\"\"<\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

16 lipca 2017 r.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W tym mie\u015bcie by\u0142em dwukrotnie w \u017cyciu. Pierwszy raz tam by\u0142em w 2017 roku i w Tarnowie zrobili\u015bmy przystanek podczas mojej wyprawy z Rodzicami do Krynicy. Wtedy by\u0142o upalnie, mo\u017cna by\u0142o opala\u0107 si\u0119 na tarnowskim rynku. Natomiast za drugim razem by\u0142em w Tarnowie zdecydowanie kr\u00f3cej, bo czeka\u0142em na poci\u0105g do Bochni 22 grudnia 2020 roku podczas pandemii. Nied\u0142ugo planuj\u0119 trzeci\u0105 wypraw\u0119 do okolic Tarnowa, ale to dopiero w 2023 roku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

HISTORIA: W IX wieku na G\u00f3rze \u015bw. Marcina w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2,5 kilometra na po\u0142udnie od centrum dzisiejszego miasta (teren wsi Zawada) powsta\u0142 gr\u00f3d s\u0142owia\u0144ski. Pod koniec XI wieku opuszczony ju\u017c gr\u00f3d i osady przygrodowe nadane zosta\u0142y przez ksi\u0119\u017cn\u0105 Judyt\u0119, \u017con\u0119 W\u0142adys\u0142awa Hermana, opactwu benedykty\u0144skiemu w Ty\u0144cu. W jednej z osad przygrodowych benedyktyni za\u0142o\u017cyli wie\u015b Tarn\u00f3w Ma\u0142y (dzisiaj Tarnowiec) wzmiankowan\u0105 po raz pierwszy w 1124 roku. Na podstawie przywileju kr\u00f3lewskiego, uzyskanego 7 marca 1330 roku, miasto lokowa\u0142 Spycimir Leliwita, wojewoda krakowski. Tarn\u00f3w lokowano na prawie magdeburskim, nazywanym w dokumencie lokacyjnym teuto\u0144skim. Mieszczanie tarnowscy mieli mie\u0107 takie same prawa jak krakowscy. Akt lokacyjny zachowa\u0142 si\u0119 i jest przechowywany w Bibliotece Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie. Do 1567 roku miasto stanowi\u0142o w\u0142asno\u015b\u0107 potomk\u00f3w Spycimira nosz\u0105cych nazwisko Tarnowskich. Do czasu powstania Zamo\u015bcia Tarn\u00f3w by\u0142 prawdopodobnie najwi\u0119kszym miastem prywatnym w Kr\u00f3lestwie Polskim. Na terenie Tarnowca mi\u0119dzy rokiem 1328 a 1331 powsta\u0142 du\u017cy murowany zamek stanowi\u0105cy rodow\u0105 rezydencj\u0119 i o\u015brodek administracji tarnowskich d\u00f3br Leliwit\u00f3w. W 1400 roku biskup krakowski Piotr Wysz ustanowi\u0142 przy ko\u015bciele parafialnym kapitu\u0142\u0119 kolegiack\u0105, na czele kt\u00f3rej sta\u0142 prepozyt. W nast\u0119pnych latach za kolegiat\u0105 przy murze miejskim budowane by\u0142y domy kanonik\u00f3w, czyli cz\u0142onk\u00f3w kapitu\u0142y. W tym samym roku list\u0119 student\u00f3w odnowionej Akademii Krakowskiej otworzy\u0142 Maciej Jan z Tarnowa. Rozw\u00f3j miasta przerwa\u0142y dwa lub trzy wielkie po\u017cary w 1483 i 1494 roku niszcz\u0105ce miasto sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 jeszcze w wi\u0119kszo\u015bci z drewnianych budowli. W ramach odbudowy Tarnowa przeprowadzono korekt\u0119 planu lokacyjnego i zezwolono na przesuni\u0119cie granicy zabudowy w g\u0142\u0105b rynku, co umo\u017cliwi\u0142o budow\u0119 kamienic z wysuni\u0119tym podcieniem. Z 1445 roku pochodzi pierwsza wzmianka o \u017bydzie Kalefie z Tarnowa, a z 1498 roku o kramach \u017cydowskich w Tarnowie. W 1466 roku po raz pierwszy odnotowano podmiejsk\u0105 wie\u015b Zab\u0142ocie, a rok p\u00f3\u017aniej Grab\u00f3wk\u0119 i Gumniska. W latach 1468 i 1482\u00a0 do Tarnowa dotar\u0142y pierwsze zapisane w \u017ar\u00f3d\u0142ach epidemie. W latach 20. lub 30-tych XVI wieku z inicjatywy hetmana Jana Amora Tarnowskiego przebudowano zamek tarnowski, wprowadzaj\u0105c do jego wystroju elementy renesansowe. W 1581 roku Konstanty Wasyl Ostrogski wyda\u0142 w Ostrogu pierwszy przywilej dla \u017byd\u00f3w tarnowskich, w kt\u00f3rym wyj\u0105\u0142 ich spod prawa miejskiego oraz zagwarantowa\u0142 nietykalno\u015b\u0107 bo\u017cnicy i cmentarza. Dokument ten zawiera\u0142 pierwsze wzmianki o cmentarzu \u017cydowskim i synagodze w Tarnowie. W 1585 roku Tarn\u00f3w uzyska\u0142 prawo sk\u0142adu. W latach 1578\u20131585, po staraniach ksi\u0119cia Konstantego Wasyla Ostrogskiego, kr\u00f3l Stefan Batory wyda\u0142 pi\u0119\u0107 przywilej\u00f3w dla Tarnowa. Zarazy dotyka\u0142y ludno\u015b\u0107 Tarnowa w 1516 i 1572 roku. Od 1567 do 1787 r., czyli w ci\u0105gu 220 lat, liczne po\u017cary, zarazy, nast\u0119pnie wojny, a przede wszystkim chciwo\u015b\u0107 w\u0142a\u015bcicieli, rujnuj\u0105 dobrobyt miasta. Ponownie miasto zaczyna si\u0119 rozwija\u0107 dopiero od ko\u0144ca XVIII w. W 1782 roku staje si\u0119 siedzib\u0105 powiatu, w 1786 roku siedzib\u0105 biskupstwa. Stacjonuje tutaj r\u00f3wnie\u017c liczny garnizon wojska. Podczas I wojny \u015bwiatowej w sierpniu 1914 roku tarnowianie ch\u0119tnie do\u0142\u0105czyli do Legion\u00f3w Polskich. W ko\u0144cu pa\u017adziernika 1918 roku Tarn\u00f3w jako pierwsze miasto w Polsce odzyska\u0142 wolno\u015b\u0107. W dniu 28 sierpnia 1939 roku na dworcu kolejowym w Tarnowie, wybuch\u0142a bomba zegarowa, pozostawiona przez niemieckiego dywersanta, w wyniku czego zgin\u0119\u0142o 20 os\u00f3b. W dniu 14 czerwca 1940 roku spod \u017cydowskiej \u0142a\u017ani wyruszy\u0142 pierwszy transport do obozu zag\u0142ady KL Auschwitz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

CO WARTO ZOBACZY\u0106?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

    \r\n
  • Ruiny zamku Tarnowskich<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
  • Ratusz miejski na tarnowskim Rynku<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
  • Zesp\u00f3\u0142 parku Strzeleckiego<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
  • Bazylika katedralna Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
  • Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-parkowy w Gumniskach<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
  • Muzeum Okr\u0119gowe w Tarnowie<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n

    CZY WIESZ, \u017bE\u2026<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

      \r\n
    • W Tarnowie urodzili si\u0119 m.in. Andrzej Zieli\u0144ski \u2013 aktor; Jacek Dukaj \u2013 pisarz; Tomasz Zeliszewski \u2013 perkusista \u201eBudki Suflera\u201d; Bartosz Kapustka \u2013 pi\u0142karz; Mateusz Klich \u2013 pi\u0142karz.<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
    • Za \u201epolski biegun ciep\u0142a\u201d uznaje si\u0119 w\u0142a\u015bnie Tarn\u00f3w oraz jego okolice.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n

      BIBLIOGRAFIA<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

        \r\n
      • pl.wikipedia.org<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
      • https:\/\/tarnow.naszemiasto.pl<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n
      • https:\/\/www.it.tarnow.pl\/<\/li>\r\n<\/ul>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        16 lipca 2017 r. W tym mie\u015bcie by\u0142em dwukrotnie w \u017cyciu. Pierwszy raz tam by\u0142em w 2017 roku i w Tarnowie zrobili\u015bmy przystanek podczas mojej wyprawy z Rodzicami do Krynicy. Wtedy by\u0142o upalnie, mo\u017cna by\u0142o opala\u0107 si\u0119 na tarnowskim rynku. Natomiast za drugim razem by\u0142em w Tarnowie zdecydowanie kr\u00f3cej, bo…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[48,25,76,128,218,30,21,24,187,64,331,34,132,31],"class_list":["post-3881","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malopolskie","tag-kolej","tag-kolejrzeczy","tag-kosciol","tag-malopolska","tag-malopolskie","tag-podroz","tag-podroze","tag-polska","tag-ratusz","tag-rynek","tag-tarnow","tag-travel","tag-wieza","tag-zwiedzanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3881"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13225,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3881\/revisions\/13225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolejrzeczy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}