1 sierpnia 2019 roku, 5 sierpnia 2020 roku
5 sierpnia 2020 roku po drugiej zmianie w pracy pojechałem pociągiem do Kielc oraz miejscowości wokół stolicy województwa świętokrzyskiego oraz Częstochowy. Zwiedzanie zacząłem od dworca kolejowego, a na dworcu zjadłem małe śniadanie. Poszedłem do centrum miasta, tam mogłem podziwiać Bazylikę katedralną oraz zieleń wokół rynku kieleckiego. Po krótkim zwiedzaniu miasta poszedłem z powrotem na dworzec, aby stamtąd pojechać pociągiem do Koniecpola. W styczniu 2023 roku pojawiłem się ponownie, aby dojechać autobusem stamtąd do Piekoszowa. Do Kielc przyjechałem o godzinie drugiej w nocy, czekałem ponad 2 godziny. Oczekiwanie na autobus się powiększyło się poprzez awarię autobusu, w tym czasie zaczepił mnie jeden z kielczan na delirce, dałem mu 2 zł, żeby się odczepił ode mnie, bo w bagażu miałem nagrodę z występów w teleturnieju „Va Banque”.
HISTORIA: Najbardziej popularna legenda o powstaniu Kielc wiąże się z Mieszkiem, synem Bolesława Śmiałego. Inne podania mówią, iż swą nazwę miasto zawdzięcza imieniu założyciela, który być może należał do małopolskiego rodu Kiełczów. Są i tacy, którzy wywodzą jej pochodzenie od narodu Celtów – zwanych inaczej Keltami, którzy w świętokrzyskiej krainie zatrzymali się podczas swej wędrówki po Europie.
W X wieku wzniesiony został kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Na przełomie X i XI wieku, z nadania książęcego, właścicielami osady wraz ze znacznymi obszarami Gór Świętokrzyskich stali się biskupi krakowscy, którzy na wzgórzu, zwanym obecnie zamkowym, wybudowali kolegiatę pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Polski historyk, Jan Długosz zanotował „Krakowski biskup Gedeon, chcąc cześć Boga prawego w diecezji swojej rozszerzyć, w rozległych podówczas i od ludzi niezamieszkałych lasach zbudował miasto Kielce, a w nim kościół z ciosowego kamienia wytworny i ozdobny wystawił”. Dzieło zostało ukończone w 1171 roku i to jest pierwsza pewna data z historii Kielc. Biskup Wincenty Kadłubek przeniósł tu parafię z kościoła św. Wojciecha, a następnie dokumentem z 1213 roku zabrał prebendę kanoniczą z Kij i ustanowił ją in Kyelciam. Z kolegiatą związanych było 4 prałatów i 6 kanoników uposażonych prebendami w postaci okolicznych wsi. Życie gospodarcze Kielc znacznie się ożywiło, odbywały się tu targi, odpusty i jarmarki. W 1229 roku przy kolegiacie powstała szkółka parafialna, wśród wychowanków której znalazł się znany dziejopisarz – Wincenty z Kielc. Wspaniały rozwój zahamowały w połowie XIII wieku najazdy tatarskie oraz walki o tron między Konradem Mazowieckim i Bolesławem Wstydliwym. Zniszczenia i grabieże nie doprowadziły jednak do upadku osady, która szybko powróciła do stanu poprzedniego, wzbogacając się o obwarowania wokół kościoła na wzgórzu zamkowym. Przełom wieków XV i XVI był bardzo pomyślny dla miasta. Kardynał Fryderyk Jagiellończyk w roku 1496 nadał Kielcom herb. Na pierwszą połowę XVII wieku przypadła znaczna rozbudowa miasta. W latach 1637-1642 z fundacji bpa Jakuba Zadzika w miejscu starego drewnianego dworu wybudowano pałac według projektu włoskiego architekta J. Trevano (obecnie w Pałacu Biskupów Krakowskich mieści się Muzeum Narodowe), następnie w Kielcach powstał kościół św. Trójcy i funkcjonujący przy nim szpital, a na wzgórzu Karczówka wzniesiono kościół z klasztorem bernardyńskim. Kolegiatę poszerzono o nawy boczne i chór, zaś na przykościelnym cmentarzu wzniesiono murowaną dzwonnicę. Dzięki pałacowi, szkole oraz organom ufundowanym w kolegiacie rozwijało się życie kulturalne miasta. W roku 1661 ze swym dworem przebywał w Kielcach król Jan Kazimierz. Wraz z najazdem szwedzkim zahamowany został okres prosperity, wojska szwedzkie a następnie wojny domowe w Polsce, znacznie wstrzymały rozwój miasta. Kielce ucierpiały nie tylko na skutek działań wojennych, grabieży ale także zarazy. Zamarł handel, nie pracowała większość kopalni i hut. Wiele dla ratowania oraz ożywienia działalności gospodarczej w swoich włościach uczynili właściciele miasta, biskupi krakowscy. Nowe zniszczenia przyniosła wojna polsko-rosyjska, a potem powstanie kościuszkowskie. W 1794 roku w Kielcach przebywał od 7 do 9 czerwca naczelnik Tadeusz Kościuszko, który kwaterował tu ze swoimi oddziałami po bitwie pod Szczekocinami. Wojciech Bartos Głowacki, ciężko ranny właśnie w tej potyczce, przewieziony do Kielc zmarł w tutejszym szpitalu i najprawdopodobniej został pochowany na cmentarzu kolegiaty. III rozbiór Polski zabrał niepodległość Kielcom, które weszły w skład tak zwanej Galicji Zachodniej (zabór austriacki). Miasto awansowało do rangi stolicy cyrkułu ze starostą na czele. W czerwcu 1800 roku groźny pożar strawił niemal wszystkie domy mieszkalne w centrum, spalił się także ratusz. Zniszczenia szybko usunięto. W wyniku bulli papieża Piusa VII Kielce ustanowiono stolicą nowej diecezji. W 1809 roku miasto zostało włączone do Księstwa Warszawskiego z siedzibą władz powiatowych departamentu radomskiego. Przeniesienie do Kielc w 1818 roku stolicy województwa krakowskiego w wyniku utworzenia Wolnego Miasta Krakowa, przyniosło znaczne możliwości rozwojowe. Powstanie listopadowe zahamowało rozwój miasta aż do drugiej połowy XIX wieku. W 1844 roku wykryty został spisek ks. Piotra Ściegiennego, którego aresztowano w Kielcach podczas przygotowań do wystąpienia przeciw zaborcy. W związku z reformą administracji w Królestwie Polskim, Kielce przestały być miastem guberialnym i od 1845 roku zdegradowano je do roli miasta powiatowego. Nie inwestowano w dalszy rozwój przemysłu, zaczęła maleć liczba ludności. Władzę w Kielcach sprawował wówczas prezydent. Ożywienie gospodarcze końca wieku związane było w dużej mierze z otwarciem w 1885 roku linii kolejowej, przebiegającej przez Kielce z Dęblina do Dąbrowy Górniczej. Po wybuchu pierwszej wojny światowej do Kielc wkroczyła Kompania Kadrowa Strzelców J. Piłsudskiego, a we wrześniu 1914 roku odbyło się tu zaprzysiężenie I Pułku Legionów Polskich. W czasie wojny nowa linia kolejowa połączyła Kielce z Częstochową. Miasto odzyskało niepodległość w 1918 roku, po 123 latach niewoli. Mimo zniszczeń wojennych, stało się siedzibą władz administracyjnych dużego województwa. W ramach budowy COP na Kielecczyźnie rozbudowano zakłady zbrojeniowe w Radomiu i Starachowicach. W tym czasie w Kielcach funkcjonował garnizon wojskowy z koszarami na Stadionie oraz Bukówce. Rozkwit miasta przerwała II wojna światowa, a wojska niemieckie opanowały Kielce już w pierwszych dniach września. Na początku okupacji hitlerowcy zamordowali prezydenta miasta, Stefana Artwińskiego. Lata 1939-1945 to dla Kielc okres aktywnej konspiracyjnej walki o odzyskanie wolności. Ostatnim tragicznym akordem istnienia zorganizowanej społeczności żydowskiej w Kielcach był pogrom z 4 lipca 1946 roku.
CO WARTO ZOBACZYĆ?
- Pałac Biskupów Krakowskich
- Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny,
- Kościół św. Wojciecha
- Kościół Trójcy Świętej
- Pałacyk Zielińskiego
- Dworek Laszczyków
- Synagoga
- Cmentarz żydowski
- Park miejski im. Stanisława Staszica
- Dworek Karscha
CZY WIESZ, ŻE…
- W Kielcach urodzili się m.in. Liroy; Wiesław Gołas; Gustaw Herling-Grudziński
- Najwyższym wzniesieniem w granicach administracyjnych miasta Kielce jest Telegraf – szczyt Gór Świętokrzyskich o wysokości 408 m n.p.m., należący do Pasma Dymińskiego.
- Kielce to jedno z chłodniejszych miast w Polsce, stąd też powiedzenie „wieje jak w kieleckim”.
- Dworzec PKS jest w kształcie UFO.
- Z Kielc pochodzi wiele firm: Cersanit – producent ceramiki sanitarnej; Kolporter – dystrybutor prasy, właściciel sieci kiosków; North Fish – sieć restauracji rybnych; Zakłady Wyrobów Metalowych „SHL” S.A – producent części samochodowych i innych; WSP „Społem” – Producent żywności, w tym „Majonezu Kieleckiego” i „Przysmaku Świętokrzyskiego”.
- W sporcie Kielce związane są głównie z dwoma klubami: Industria Kielce – 20-krtony mistrz Polski w piłce ręcznej i zdobywca Ligi Mistrzów; a także Korona Kielce – klub piłkarski występujący w Ekstraklasie.
BIBLIOGRAFIA